آبان
بیماری های سگ
بیماریهایی که سگهای زیر یک سال در معرض ابتلا هستند
اهمیت سیستم ایمنی ناپخته در تولهسگها
تولهسگها در ماههای اول زندگی دارای یک سیستم ایمنی ناپخته و ضعیف هستند که هنوز به طور کامل رشد نکرده است. بخشی از ایمنی آنها از طریق شیر مادر منتقل میشود، اما این محافظت موقتی است و بعد از چند هفته کاهش مییابد. همین موضوع باعث میشود بدن تولهها نتواند با میکروبها، ویروسها و انگلها بهخوبی مقابله کند و بیماریها سریعتر در بدنشان پیشروی کنند. اگر برنامه واکسیناسیون بهموقع انجام نشود، احتمال ابتلا به بیماریهای ویروسی بسیار خطرناک بهمراتب بیشتر میشود. مراقبت درست، تغذیه مناسب و دوری از محیطهای آلوده در این دوره حساس ضروری است.
پاروو ویروس سگ (Canine Parvovirus)
پاروو یکی از مرگبارترین بیماریهای تولهسگها است که معمولاً در سنین 6 هفته تا 6 ماه مشاهده میشود. ویروس بهشدت مقاوم بوده و در محیط برای مدت طولانی زنده میماند. مهمترین نشانهها شامل اسهال خونی، استفراغ شدید، کمآبی، بیحالی و کاهش اشتهاست. این بیماری سیستم ایمنی و بافت روده را تخریب میکند و اغلب نیاز به بستری شدن و سرمتراپی دارد. اگر تولهسگ بدون واکسن باشد یا واکسیناسیون ناقص انجام شده باشد، احتمال مرگ بسیار بالاست. پیشگیری از طریق واکسیناسیون کامل و جلوگیری از تماس با محیط آلوده ضروری است.
دیستمپر سگ (Canine Distemper)
دیستمپر یک بیماری ویروسی بسیار خطرناک و واگیردار است که دستگاه تنفسی، گوارشی و سیستم عصبی سگ را درگیر میکند. تولهسگهای واکسینهنشده بیشترین خطر را دارند. علائم اولیه شامل تب، آبریزش بینی، سرفه و بیاشتهایی است. در مراحل پیشرفته ممکن است علائم عصبی مانند تشنج، لرزش و حرکات غیرطبیعی بروز پیدا کند. این بیماری درمان قطعی ندارد و معمولاً فقط درمان حمایتی انجام میشود. بسیاری از سگهای مبتلا یا جان خود را از دست میدهند یا دچار صدمات عصبی دائمی میشوند. واکسیناسیون بهموقع تنها راه پیشگیری مؤثر است.
هپاتیت عفونی سگ (Infectious Canine Hepatitis)
این بیماری توسط ویروس آدنوویروس نوع ۱ ایجاد میشود و کبد، کلیهها و چشمها را درگیر میکند. تولهسگهای کمتر از یک سال، بهخصوص آنهایی که واکسیناسیون ناقص دارند، در معرض خطر بیشتری هستند. علائم شامل تب، درد شکمی، استفراغ و لختهشدن خون است. در برخی موارد چشم سگ ظاهر آبیرنگ پیدا میکند که به “چشم آبی” معروف است. شدت بیماری از خفیف تا مرگبار متفاوت است. رعایت واکسیناسیون و دور نگه داشتن توله از سگهای بیمار بهترین روش پیشگیری است.
آنفلوانزا یا گریپ سگها (Canine Influenza)
تولهسگها به دلیل سیستم ایمنی ضعیف، نسبت به ویروس آنفلوانزای سگ حساستر هستند. این بیماری معمولاً باعث سرفههای خشک، عطسه، بیحالی و گاهی تب میشود. گرچه معمولاً کشنده نیست، اما در تولههای بسیار کوچک یا ضعیف میتواند خطرناک شود و به عفونتهای ثانویه مثل ذاتالریه منجر شود. انتقال بیماری سریع است و در مکانهایی مثل پانسیونها، پتشاپها یا پارکها بیشتر رخ میدهد. اجرای پروتکل بهداشتی، فاصله از سگهای بیمار و واکسیناسیون نقش مهمی در پیشگیری دارند.
بیماری لثه و دندان در تولهسگها
هرچند بیماریهای دهان بیشتر در سنین بالا شایعاند، اما تولههای زیر یک سال نیز ممکن است دچار التهاب لثه، عفونت دهانی یا مشکلات دندانی شوند. جویدن وسایل آلوده یا استخوانهای نامناسب میتواند باعث التهاب و زخم دهان شود. تجمع باکتریها روی دندان نیز در برخی تولهها زود اتفاق میافتد. علائم شامل بوی بد دهان، درد هنگام جویدن، ریزش آب دهان و کماشتهایی است. رعایت بهداشت دهان، مسواکزدن ملایم و انتخاب اسباببازیهای جویدنی مناسب نقش بزرگی در پیشگیری دارد.
انگلهای رودهای (کرمها)
تولهسگها بسیار مستعد ابتلا به انگلهای داخلی مانند کرم قلابدار، کرم نواری، آسکاریس و ژیاردیا هستند. بسیاری از تولهها این انگلها را از مادر خود میگیرند. علائم شامل اسهال، ضعف، شکمگنده، کاهش وزن و گاهی وجود کرم در مدفوع است. این انگلها اگر درمان نشوند میتوانند موجب کمخونی و سوءتغذیه شوند. برنامه منظم انگلزدایی از شش هفتگی شروع شده و باید هر چند هفته تکرار شود. رعایت بهداشت محیط و جلوگیری از خوردن چیزهای آلوده نیز ضروری است.
انگلهای خارجی (کک، کنه، شپش)
کک و کنه در تولهسگها بسیار سریع تکثیر میشوند و باعث مشکلات پوستی، خارش شدید و حتی انتقال بیماریهای عفونی میگردند. کنهها میتوانند بیماریهایی مانند بابزیوز و ارلیکیا منتقل کنند که در تولهها خطرناکتر هستند. ککها نیز ممکن است باعث کمخونی شوند چون خون زیادی میمکند. شانهزدن منظم، بررسی هفتگی پوست، استفاده از محلولها و گردهای ضدانگل مخصوص تولهها و تمیز نگهداشتن محیط بهترین راه کنترل این انگلهاست.
اسهال عفونی و گوارشی
سیستم گوارش تولهسگها بسیار حساس است و بهسرعت به غذاهای جدید، آلودگیها یا عفونتهای باکتریایی واکنش نشان میدهد. اسهال میتواند ناشی از ویروس، انگل، باکتری یا حتی تغییر ناگهانی در رژیم غذایی باشد. تولهها بهطور خطرناک مستعد کمآبی هستند و اگر اسهال شدید باشد، میتواند در چند ساعت آنها را ضعیف کند. درمان شامل کنترل آبرسانی، رژیم غذایی ملایم و گاهی داروی تجویزی دامپزشک است. پیشگیری نیز شامل رعایت بهداشت و پرهیز از دادن غذاهای نامناسب است.
بیماریهای تنفسی (Kennel Cough)
سرفهپناهگاه یا “کنل کاف” بیماریای بسیار واگیردار است که معمولاً در محیطهایی با تجمع سگها دیده میشود. تولهسگها اگر در محیطهای شلوغ قرار بگیرند، بهسرعت مبتلا میشوند. این بیماری باعث سرفههای خشک، صدادار و گاهی تب میشود. در بیشتر موارد خفیف است اما در تولهسگهای زیر یک سال احتمال پیشرفت به ذاتالریه وجود دارد. واکسن مخصوص کنل کاف، تهویه مناسب محیط و دوری از سگهای بیمار از راههای پیشگیری هستند.
مسمومیت غذایی و خوراکیها
تولهسگها کنجکاو هستند و هر چیز را میجوند یا میخورند. این موضوع احتمال مسمومیت با مواد غذایی نامناسب مثل شکلات، پیاز، انگور، الکل، داروها یا مواد شیمیایی را بالا میبرد. تولهها به دلیل جثه کوچک، حساسیت بیشتری دارند و مقدار کم سم نیز میتواند باعث استفراغ، اسهال، لرزش، بیحالی و حتی مرگ شود. نگهداری مواد خطرناک دور از دسترس توله و آموزش رفتاری برای جلوگیری از خوردن اشیای ناشناس ضروری است.
مشکلات رشد استخوانی (مانند پانواستئیت)
برخی تولهسگها، بهخصوص نژادهای بزرگ، ممکن است دچار مشکلات رشد استخوانی شوند. یکی از شایعترین بیماریها پانواستئیت است که باعث درد استخوان، لنگش متناوب و بیمیلی به حرکت میشود. رشد سریع، تغذیه نامناسب و ژنتیک در ایجاد این مشکل نقش دارند. درمان شامل استراحت، داروهای ضدالتهاب و رژیم غذایی متعادل است. پیشگیری مهمترین بخش بوده و تغذیه درست در دوره رشد ضروری است.
کمخونی در تولهسگها
کمخونی میتواند ناشی از انگلهای خونی، سوءتغذیه، عفونتها یا بیماریهای مادرزادی باشد. تولهها در صورت کمخونی دچار بیحالی شدید، تنگی نفس، رنگپریدگی لثهها و ضعف خواهند شد. تشخیص نیاز به آزمایش خون دارد. درمان بسته به علت متفاوت است، اما معمولاً شامل درمان انگل، مکملهای آهن و تغذیه مناسب میشود. کنترل وضعیت بدن و مراقبت دورهای در ماههای اول زندگی بسیار مهم است.
بیماریهای پوستی و آلرژی
تولهسگها ممکن است دچار حساسیت پوستی به غذا، محیط، گردوغبار یا مواد شیمیایی شوند. این آلرژیها با خارش، قرمزی، ریزش مو و التهاب پوست ظاهر میشوند. برخی عفونتهای قارچی نیز در تولهها شایع است، مخصوصاً در نژادهایی با موهای بلند. رعایت بهداشت، شامپوی مناسب سن و رژیم غذایی کنترلشده میتواند علائم را کاهش دهد. در صورت تشدید علائم، مراجعه به دامپزشک ضروری است.
التهاب گوش (Otitis)
گوشهای تولهسگها مستعد عفونت هستند، بهخصوص در نژادهای گوشافتاده یا سگهایی که در محیطهای مرطوب زندگی میکنند. عفونت گوش میتواند ناشی از باکتری، قارچ یا انگل باشد. نشانهها شامل خارش گوش، تکان دادن سر، بوی بد و ترشح است. اگر درمان نشود، ممکن است به پرده گوش آسیب بزند. خشک نگهداشتن گوش بعد از حمام و تمیزکاری منظم بهترین راه پیشگیری است.
مشکلات قلبی مادرزادی
برخی تولهها با مشکلات قلبی به دنیا میآیند، مانند سوراخ بینبطنی یا تنگی دریچه. این مشکلات ممکن است در ابتدا قابل تشخیص نباشند اما با رشد توله علائمی مانند بیحالی، سرفه، کاهش وزن یا تنفس دشوار بروز میکند. تشخیص با سونوگرافی و اکو انجام میشود. بسته به شدت مشکل، درمان میتواند دارویی یا حتی جراحی باشد. مراقبت دقیق و بررسیهای دورهای برای تشخیص زودهنگام اهمیت دارد.
هیپوگلیسمی (افت قند خون)
تولههای بسیار کوچک یا نژادهای مینیاتوری ممکن است دچار افت قند خون شوند. این مشکل زمانی رخ میدهد که بدن نتواند انرژی کافی فراهم کند. علائم شامل لرزش، بیحالی، ضعف شدید و حتی بیهوشی است. تغذیه منظم، فاصله ننداختن بین وعدهها و جلوگیری از فعالیت شدید نقش مهمی در پیشگیری دارد. در موارد شدید، تزریق سریع گلوکز توسط دامپزشک ضروری است.
مشکلات تنفسی مادرزادی یا ساختاری
برخی تولهها با مشکلاتی مثل تنگی سوراخ بینی، نرمی نای یا مشکلات ساختاری دیگر به دنیا میآیند. این مشکلات باعث خسخس، سختی در تنفس، عدم تحمل گرما و بیحالی میشود. نژادهای پوزهکوتاه مانند پاگ، بولداگ و شیتزو بیشتر در معرض این مشکلات هستند. تشخیص زودهنگام، کنترل وزن و مراقبت از توله در هوای خنک بسیار مهم است. در موارد شدید ممکن است نیاز به جراحی وجود داشته باشد.
اسهال فصلی و مشکلات ناشی از تغییر محیط
تولهسگها نسبت به تغییرات محیطی بسیار حساساند. تغییر مکان، استرس، آشنا نبودن با محیط جدید یا تغییر آبوهوا ممکن است باعث مشکلات گوارشی و اسهال شود. این وضعیت معمولاً خطرناک نیست اما اگر با کمآبی یا بیحالی همراه باشد باید جدی گرفته شود. کمک به سازگاری توله، کاهش استرس، و فراهمکردن محیطی پایدار بهترین راه مدیریت است.
اهمیت واکسیناسیون، تغذیه و مراقبت پیشگیرانه
تمامی بیماریهایی که گفته شد در صورت رعایت نکردن مراقبتهای اولیه میتوانند خطرناک باشند. واکسیناسیون کامل، انگلزدایی منظم، تغذیه باکیفیت و کنترل محیط زندگی مهمترین ابزارهای پیشگیری هستند. مراجعه دورهای به دامپزشک در سال اول زندگی نقش مهمی در سلامت آینده توله دارد. هرچه مراقبتها دقیقتر باشد، احتمال ابتلا به بیماریها کمتر شده و تولهسگ با قدرت بیشتری رشد میکند.
